lunes, 10 de junio de 2019

Galdakaoko VIII. Memoriaren Astea


Galdakaoko VIII. Memoriaren Astea

Ekainak 15, zapatua
9:00etan, Kurtzeko plazan
Galdakaoko Burdin Hesia ezagutzeko bisita gidatua. Altamirako bunker eta lubakiak.

Ekainak 17, astelehena
19:00etan, Gandasegin
“La letra con sangre entra” dokumentala eta solasaldia.

Ekainak 18, martitzena
19:00etan, Gandasegin
"Escuela franquista. Represión y adoctrinamiento”, Hilario Murua UPV/EHUko irakaslearen berbaldia.

Ekainak 22, zapatua.
9:00etan, Kurtzeko plazan
Galdakaoko Burdin Hesia ezagutzeko bisita gidatua. Bekea-Bekelarre inguruko lubaki eta bunkerrak.



VIII Semana de la Memoria de Galdakao

15 de junio, sábado
9:00, Plaza de la Cruz
Visita guiada por el Cinturón de Hierro. Trincheras, bunkers y refugios de Altamira.

17 de junio, lunes
19:00, Gandasegi
"La letra con sangre entra” documental y charla.

18 de junio, martes
19:00, Gandasegi
“Escuela franquista. Represión y adoctrinamiento”. Conferencia de Hilario Murua, profesor de la UPV/EHU.

22 de junio, sábado
9:00, Plaza de la Cruz

Visita guiada por el Cinturón de Hierro. Bunkers, trincheras y refugios de Bekelarre y alrededores.






domingo, 14 de abril de 2019

Begiradak

Gerrea hur egoan, ate joka, eta 1936ko bagilaren 15ean sartu zan bete-betean gure herrira. Francoren tropak harro eta pozarren egozan, Galdakao lorpen handia zan, eta Bilbo hantxe bertan egoan.
Askorentzat euren bizitzako egunik gordinenak hasteko egozan. Nazionalak herrian sartu ziranean hasi zan errepresinoa, atxiloketak, jazarpena... Inuntziaga txaleta behin-behineko kartzela bihurtu eben. Gaur egungo Iturrondo plazea eta Juan Bautista Uriarte kalearen artean egoan Inuntziaga. Hara eroan ebezan atxilotuak, ostean sailkatu eta kartzeletara eroateko; batzuk epaiketa izango eben, eta beste batzuk zuzenean fusilatu ebezan.
Ia ez dakigu ezer erretratuotako personetaz, asko Galdakaokoak izango dira, herritarrak, eta beste batzuk azkenengo momentura arte burrukan egin eben batailoietako gudari eta milizianoak.








Begirada esanguratsuak dira, batzuk zuzenean begiratzen deutsie argazkilari frankistearen objektiboari, amorruz, beste batzuk begirada apalduta daukie... Nongoak izango ete dira? Zer jazo zan eurekaz?
Euretako baten bat ezagutzen badozu, idatzi egiguzu: galdakaogogora@gmail.com


Argazkia: Espainiako Liburutegi Nazionaleko artxiboa

Testua: Nagore Ferreira Zamalloa / Galdakao Gogora

Zubi baten historia

Konturatzen ez bagara be, Galdakaon oraindino agerian dagoz 1936ko gerrako makinatxu bat zauri. Horreetako bat Plazakoetxen erakusten deusku Ibaizabal errekeak, ur-etorri txikia daukanean. Han, Plazakoetxeko zubi zaharraren zutabeak ikusten dira, Zugutzuko aldean.
1937ko bagilean errementarazo eben zubia, tropa frankistei Bilborako bidea gatxago egiteko. Bagilaren 15ean hartu eben nazionalek Galdakao, eta erretratu hau hurrengo egunean egin zan, Tximelarretik. Zubia txiki-txiki eginda ikusten da, eta atzerago Torrezabalekoa, ostera, osorik. Torrezabaleko zubi hori erabili eben frankistek Upo mendiraino ailegetako, eta holan iges egiterik euki ez eben tropa errepublikarrak Artetan inguratu ebezan.


Galdakao Gogorakook batu doguzan lekukotzen arabera, Santotxikerra baselizaren ondoan nazionalek 20 bat lagun fusilau ebezan, han bertan. Zaurituak ziran danak, defendiduteko aukerarik be ez eben euki, ezta epaiketarik, ez ezebez. Hareen gorputzak han bertan geratu ziran, lurperatu barik.
Behin Galdakao hartu ebenean, frankistek segiduan hasi ebezan atxiloketak eta epaiketa sumarisimoak. Areatzan jaio, baina Galdakaon bizi zan Damian Olea Atutxa izan zan atxilotuetako bat. Dinamitan egiten eban behar eta UGT sindikatuko afiliaua zan. Plazakoetxeko zubia berak leherrarazo ebala-eta atxilotu eben. 1937ko abenduaren 18an heriotza zigorra ezarri eutsien, ezelango frogarik egon ez arren, epaiketako agirietan ikusten dan lez.
Azkenean ez eben fusilau, Valentin Mandaluniz Ealok azaldu ebanez, astuariarrak izan zirelako leherketaren arduradunak. Hogeita hamar urte be ez eukazan Valentin gazteak ez eban halango zorterik izan, eta Derion fusilau eben bera, irailean, “rojo separatista” izatearren. Damiani hil arteko kartzela zigorra ezarri eutsien.

Aurrerantzean, zubi honeen inguruetatik pasaukeran, beste modu batera ikusiko dozuz oraindino han ikusten diran zubi zaharraren harri zaharrak. Historia asko daukien harriak dira, geure herriaren historia, azken baten.

Argazkia: Espainiako Liburutegi Nazionaleko artxiboa
Testua: Tomas Madina Etxebarria – Nagore Ferreira Zamalloa / Galdakao Gogora